इयत्ता ६ वी – विज्ञान – पाठ ३ विलग करूया घटक
(१) योग्य पर्याय निवडा.
१) चुंबकीय विलगीकरणामध्ये चुंबकीय गुणधर्म याचा वापर केला जातो.
उत्तर: (क) चुंबकीय गुणधर्म
२) गव्हातील दगड वेगळे करण्यासाठी निवडणे ही पद्धत उपयुक्त ठरते.
उत्तर: (ब) निवडणे
३) पाण्यात विरघळलेली तुरटी गाळलेली अवसादन पद्धतीने वेगळी करता येते.
उत्तर: (ब) अवसादन
४) दुधामध्ये पाणी मिसळले आहे अशी शंका आहे. त्यातील दूध आणि पाणी वेगळे करणे यापैकी कोणत्याही पद्धतीने शक्य नाही.
उत्तर: (ड) यापैकी कोणत्याही पद्धतीने शक्य नाही.
(२) सत्य की असत्य ते ठरवा.
१. द्रवामध्ये न विरघळलेले पदार्थ वेगळे करण्यासाठी गाळणे ही पद्धत वापरली जाते.
उत्तर: सत्य
२. चुंबकीय गुणधर्मांचा वापर करून कचऱ्यातून सर्व धातू वेगळे करता येतात.
उत्तर: असत्य
३. समुद्राच्या पाण्यातील मीठ वेगळे करण्यासाठी अवसादन ही पद्धत वापरली जाते.
उत्तर: असत्य
४. धान्यातून वजनाने हलका असलेला कचरा वेगळा करण्यासाठी उफणणे ही पद्धत वापरली जाते.
उत्तर: सत्य
५. जड व हलके असे दोन पदार्थ वेगळे करण्यासाठी निवडणे ही पद्धत वापरली जाते.
उत्तर: असत्य
(३) गाळणे पद्धती कोणत्या मिश्रणासाठी उपयुक्त ठरते आणि कशी?
उत्तर :
द्रवामध्ये न विरघळणारे घन पदार्थ वेगळे करण्यासाठी गाळणे ही पद्धत उपयुक्त ठरते. मिश्रण गाळणीतून ओतल्यास द्रव खाली जातो व घन पदार्थ गाळणीवर राहतो.
(४) भांड्यातील पाण्यात मिसळलेला लाकडाचा भुसा वेगळा कसा कराल?
उत्तर :
लाकडाचा भुसा पाण्यावर तरंगतो. त्यामुळे उफणणे (स्किमिंग) या पद्धतीने तो वेगळा करता येतो.
(५) सतत काम करत असताना लाकडी भुशामध्ये एकत्र झालेले लोखंडी खिळे कसे वेगळे कराल? त्यासाठी कोणती पद्धत अधिक सुयोग्य ठरते?
उत्तर :
चुंबकीय विलगीकरण पद्धती वापरावी. चुंबक जवळ नेल्यास लोखंडी खिळे चुंबकाला चिकटतात आणि लाकडी भुसापासून सहज वेगळे होतात.
(६) शब्दकोडे – शोधायचे शब्द
चित्रातील शब्दकोड्यातील शोधायचे शब्द:
विलगीकरण
गाळणे
निवडणे
उफणणे
अवसादन
चुंबक
बाष्पीभवन
मिश्रण
ही सर्व शब्दे वहीत लिहावीत आणि शब्दकोड्यात रंगवावीत.